Projekt Citizen Science

🐝 Krajowy Monitoring Trzmieli (KMT) – Projekt Citizen Science

Trzmiele to jedne z najważniejszych, a zarazem najbardziej niedocenianych ogniw naszego ekosystemu. Od 2025 roku realizujemy pionierski projekt Krajowego Monitoringu Trzmieli. To pierwsza tak kompleksowa inicjatywa w Polsce, mająca na celu systematyczne badanie stanu populacji tych pożytecznych owadów.

Raport KMT 2025 Dołącz do KMT 2026

Dlaczego monitorujemy trzmiele?

Choć trzmiele kojarzą nam się z sielskim krajobrazem, ich sytuacja staje się coraz trudniejsza. Zmiany klimatu, intensywne rolnictwo oraz utrata naturalnych siedlisk sprawiają, że wiele gatunków znajduje się na granicy przetrwania.

Cele projektu KMT:

  • Diagnoza: Określenie liczebności i rozmieszczenia poszczególnych gatunków trzmieli w różnych regionach Polski.
  • Ochrona: Identyfikacja kluczowych zagrożeń i wyznaczanie obszarów wymagających natychmiastowych działań ochronnych.
  • Edukacja: Budowanie świadomości społecznej na temat roli zapylaczy w produkcji żywności i zachowaniu bioróżnorodności.
  • Nauka Obywatelska: Angażowanie lokalnych społeczności w zbieranie danych terenowych (Citizen Science).

________________________________________ W ramach projektu Krajowy Monitoring Trzmieli (KMT) sercem naszych działań jest współpraca z wolontariuszami. To właśnie dzięki Waszemu zaangażowaniu możemy zbierać dane z całej Polski. Oto jak w praktyce wyglądają nasze badania terenowe:

👣 Metodologia: Spacer badawczy (Transekt)

Monitoring opiera się na tzw. metodzie transektu, czyli regularnym przechodzeniu wyznaczoną ścieżką i liczeniu napotkanych owadów. Jest to standard naukowy, który pozwala na porównywanie danych rok do roku.

Warunki badania

  • Czas trwania: Jedna sesja obserwacyjna trwa dokładnie 30 minut.
  • Częstotliwość: Badania prowadzimy raz w miesiącu (w sezonie od maja do września). Taki interwał pozwala uchwycić moment pojawiania się różnych gatunków – od wczesnowiosennych matek po letnie robotnice i samce.
  • Warunki: Spacer wykonujemy w słoneczne, bezwietrzne dni, kiedy trzmiele są najbardziej aktywne.

🌿 Gdzie prowadzimy obserwacje

Wolontariusz wyznacza trasę monitoringu w dogodnej dla siebie lokalizacji. Kluczowa jest obecność kwiatów, które przyciągają zapylacze. Badania prowadzimy w różnorodnych ekosystemach: od przestrzeni zurbanizowanych (skwery, ogrody, cmentarze), po tereny otwarte i rolnicze (miedze, nieużytki, łąki). Monitoring w tak zróżnicowanych miejscach pozwala nam rzetelnie ocenić stan populacji trzmieli w skali całego kraju.

📋 Jak wygląda praca wolontariusza?

Zostać obserwatorem KMT może każdy – zapewniamy niezbędne przygotowanie: • Szkolenia: webinary, szkolenia i potkania online w trakcie • Materiały do monitoringu: klucz do oznaczania trzmieli i przewodnik metodyczny • Raportowanie: Po każdym 30-minutowym spacerze wprowadzasz dane do arkusza online. Notujemy liczbę osobników, ich gatunek (jeśli to możliwe) oraz rośliny, na których żerowały. • Podsumowanie wyników: Na koniec sezonu przesyłasz wypełniony arkusz i zdjęcia trzmieli. Po każdym sezonie powstaje Raport, a Ty jesteś jego współautorem. To proste: Wystarczy godzina miesięcznie (wliczając dojście na miejsce i wypełnienie raportu), aby stać się częścią największego projektu ochrony trzmieli w Polsce. Twoje oczy w terenie to nasze najważniejsze narzędzie badawcze!

📊 Raport KMT 2025

📥 Pobierz Raport Roczny KMT 2025 (Plik PDF, 4.2 MB) lub skorzystaj z podglądu poniżej.

📥 Pobierz Raport KMT 2025 (PDF)
📊 Licznik pobrań: 0

🌻 Dołącz do nas! Rekrutacja do KMT 2026 otwarta

Po sukcesie ubiegłorocznej edycji, z ogromną radością ogłaszamy start naboru wolontariuszy na sezon 2026! Nie musisz być biologiem, aby pomóc nauce. Szukamy osób uważnych, rzetelnych i kochających przyrodę, które poświęcą jedynie 30 minut w miesiącu, by stać się oczami i uszami naszego projektu w terenie.

Dlaczego warto zostać wolontariuszem w 2026 roku?

  • Realny wpływ: Twoje dane pomagają nam tworzyć bazę wiedzy o trzmielach w Polsce.
  • Rozwój wiedzy: Otrzymasz bezpłatne materiały edukacyjne i dostęp do zamkniętych webinariów z ekspertami entomologii.
  • Aktywność na świeżym powietrzu: Monitoring to doskonały pretekst do regularnych, uważnych spacerów w Twojej okolicy.
  • Certyfikat: Każdy wolontariusz, który ukończy pełen cykl obserwacyjny, otrzyma oficjalne zaświadczenie o udziale w ogólnopolskim projekcie naukowym.

Jak się zgłosić? (Krok po kroku)

Zanim wyruszysz w teren, prosimy o dopełnienie formalności, które zapewnią profesjonalny standard naszych badań oraz bezpieczeństwo Twoich danych.

  1. Zapoznaj się z dokumentacją: Przeczytaj zasady uczestnictwa oraz informacje o tym, jak dbamy o Twoją prywatność.
  2. Wypełnij formularz: Podaj swoją lokalizację i zadeklaruj chęć udziału.
  3. Sprawdzaj skrzynkę e-mail: Po rejestracji będziemy kontaktować się z Tobą drogą mailową. Prześlemy Ci zaproszenie na obowiązkowe szkolenie online (webinar), a po jego zakończeniu otrzymasz kompletny pakiet materiałów, instrukcji oraz kart obserwacji.
📝 FORMULARZ REJESTRACJI WOLONTARIUSZA 2026 📄 Pobierz Regulamin Projektu KMT (PDF) 📄 Pobierz Klauzulę RODO (PDF)

HARMONOGRAM MONITORINGU:

Kwiecień 2026 – rejestracja KMT 2026 23.04.2026 – warsztat online: Jak prowadzić obserwacje w ramach Krajowego Monitoringu Trzmieli? 23.05.2026 – warsztat terenowe w Poznaniu: Rozpoznawanie gatunków trzmieli 28.05; 25.06; 30.07; 27.08; 24.09, czyli w każdy ostatni czwartek miesiąca – cykl warsztatów online dla Wolontariuszy: prowadzenie obserwacji i wsparcie monitoringu Październik/listopad 2026 – termin przesyłania wyników obserwacji Początek 2027 – publikacja oficjalnego Raportu KMT 2026